Wzorcowanie a legalizacja: czym się różnią?

Legalizacja — obowiązek prawny dla wybranych przyrządów

Legalizacja to jedna z form prawnej kontroli metrologicznej. Dotyczy tylko przyrządów wymienionych w przepisach (m.in. ustawie Prawo o miarach i rozporządzeniach wykonawczych) — typowo tych używanych w obrocie handlowym, przy pobieraniu opłat czy w ochronie zdrowia i środowiska, np. wag handlowych, odmierzaczy paliw czy wodomierzy. Wykonują ją organy administracji miar albo upoważnione podmioty, a wynikiem jest potwierdzenie, że przyrząd spełnia wymagania (np. cecha legalizacyjna) — i określony przepisami termin ważności.

Wzorcowanie — ustalenie, jak bardzo przyrząd się myli

Wzorcowanie polega na porównaniu wskazań przyrządu z wzorcem o znanej wartości i niepewności. Wynikiem jest świadectwo wzorcowania: błędy wskazań w konkretnych punktach i niepewność pomiaru, a często także ocena zgodności z wymaganiami (np. z tolerancją z normy wyrobu). Wzorcowanie nie jest obowiązkiem wynikającym z ustawy — wymagają go systemy zarządzania (ISO 9001, IATF 16949), klienci i Twoje własne procedury.

Najważniejsze różnice

• Podstawa: legalizacja — przepisy prawa; wzorcowanie — wymagania systemu, klienta i dobra praktyka.
• Zakres: legalizacja — tylko przyrządy objęte kontrolą prawną; wzorcowanie — każdy przyrząd, którego wynikom musisz ufać.
• Wynik: legalizacja — potwierdzenie spełnienia wymagań (tak/nie); wzorcowanie — konkretne błędy i niepewność.
• Termin: legalizacja — ważność określają przepisy; wzorcowanie — okres ustala użytkownik.

A co z suwmiarkami, mikrometrami i czujnikami w zakładzie?

Przyrządy używane do kontroli jakości wyrobów we własnym zakładzie — suwmiarki, mikrometry, czujniki zegarowe, kątomierze, klucze dynamometryczne — co do zasady się wzorcuje, a nie legalizuje. Jeśli masz wątpliwość co do konkretnego przyrządu (np. wagi, na której ważysz towar sprzedawany na wagę), sprawdź przepisy albo zapytaj okręgowy urząd miar — to rozstrzyga, czy potrzebna jest legalizacja.

Czy świadectwo wzorcowania ma „termin ważności”?

Z zasady nie — opisuje stan przyrządu w dniu wzorcowania. Termin następnego wzorcowania wynika z okresu, który ustalasz w swoim systemie nadzoru; laboratorium może go podać na świadectwie, jeśli sobie tego życzysz.

Inne poradniki